Ai là người chế tạo ra bút bi? Hé lộ sự thật đằng sau phát minh thay đổi thế giới
Câu hỏi “ai là người chế tạo ra bút bi” luôn là một chủ đề thu hút sự tò mò của nhiều người. Từ những trang vở học sinh đến những bản hợp đồng quan trọng, bút bi đã trở thành một vật dụng không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, ít ai biết rõ về nguồn gốc và người đã mang đến phát minh vĩ đại này.
Trên thực tế, lịch sử phát minh ra bút bi không chỉ gắn liền với một cá nhân duy nhất mà là một quá trình tiến hóa với nhiều đóng góp từ những nhà sáng chế khác nhau. Câu trả lời cho câu hỏi “ai là người chế tạo ra bút bi” cần được nhìn nhận một cách toàn diện hơn, xem xét cả những bước đi đầu tiên lẫn sự hoàn thiện mang tính cách mạng.
Những bước chân đầu tiên: John J. Loud và chiếc bút bi sơ khai
Trước khi Ladislao Bíró phổ biến bút bi như chúng ta biết ngày nay, đã có những nỗ lực đầu tiên nhằm tạo ra một loại bút có thể viết liên tục và không bị lem mực. Một trong những nhân vật tiên phong này là John J. Loud, một người Mỹ.
Vào cuối thế kỷ 19, cụ thể là năm 1888, John J. Loud đã được cấp bằng sáng chế cho một loại bút có cơ chế hoạt động tương tự như bút bi ngày nay. Thiết bị của ông bao gồm một viên bi nhỏ nằm trong một ổ cắm, có khả năng lăn tròn để lấy mực từ hộp chứa và truyền lên giấy. Mục đích ban đầu của Loud là tạo ra một cây bút có thể viết trên các bề mặt thô ráp như gỗ, da, và thậm chí là bao tải – những chất liệu mà bút lông hoặc bút mực thông thường gặp khó khăn.
Tuy nhiên, chiếc bút của Loud lại có một nhược điểm lớn: viên bi quá lớn và cơ chế chưa thực sự tối ưu. Nó không thể viết một cách mượt mà trên giấy, và mực có xu hướng bị vón cục. Do đó, phát minh này đã không được thương mại hóa rộng rãi và dần bị lãng quên.
Cuộc cách mạng thực sự: Ladislao Bíró và chiếc bút bi hiện đại
Phải đến những năm 1930, câu hỏi “ai là người chế tạo ra bút bi” mới thực sự có một câu trả lời mang tính đột phá, gắn liền với tên tuổi của Ladislao Bíró, một nhà báo người Hungary.
Ladislao Bíró đã quan sát thấy rằng mực dùng trong ngành in báo chí khô nhanh và không bị nhòe trên giấy. Ông nảy ra ý tưởng sử dụng loại mực tương tự cho bút viết. Tuy nhiên, mực báo chí quá đặc để có thể chảy xuống qua một ngòi bút thông thường. Bíró đã cùng với em trai mình, György Bíró, một nhà hóa học, nghiên cứu và phát triển một loại mực lỏng hơn nhưng vẫn khô nhanh.
Quan trọng hơn, họ đã cải tiến cơ chế của viên bi. Thay vì viên bi lớn như của Loud, họ sử dụng một viên bi nhỏ hơn, được giữ trong một ổ cắm có khe hở chính xác, cho phép mực chảy đều lên bề mặt giấy một cách mượt mà. Phát minh này đã khắc phục hoàn toàn nhược điểm của những cây bút bi trước đó.
Năm 1938, Ladislao Bíró đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho phát minh của mình tại Hungary. Do tình hình chính trị bất ổn, ông cùng gia đình di cư sang Argentina. Tại đây, ông tiếp tục hoàn thiện và được cấp bằng sáng chế mới vào năm 1943. Chiếc bút bi mang tên ông, Bíró pen, nhanh chóng trở nên phổ biến và được sản xuất hàng loạt.
Sự lan tỏa toàn cầu và những cải tiến tiếp theo
Phát minh của Ladislao Bíró đã tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành văn phòng phẩm. Chính phủ Anh Quốc đã mua bản quyền phát minh của ông để trang bị cho các phi công trong Thế chiến thứ II, bởi bút bi có thể hoạt động tốt ở độ cao lớn mà bút máy không làm được. Sau chiến tranh, bút bi ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới.
Nhiều công ty đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội. Công ty Eberhard Faber đã mua bản quyền và bắt đầu sản xuất bút bi tại Mỹ dưới tên gọi