Câu hỏi ai là người tạo ra virus corona đã ám ảnh nhân loại kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào cuối năm 2019. Giữa vô vàn giả thuyết, từ những lời đồn đoán vô căn cứ đến các báo cáo khoa học, việc tìm ra sự thật trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích các khả năng, dựa trên những bằng chứng khoa học mới nhất cập nhật đến năm 2026, để làm sáng tỏ nguồn gốc của loại virus chết người này.
Nguồn Gốc Tự Nhiên: Giả Thuyết Được Khoa Học Ủng Hộ
Trong suốt những năm qua, giả thuyết về nguồn gốc tự nhiên của virus corona (SARS-CoV-2) đã nhận được sự đồng thuận mạnh mẽ từ cộng đồng khoa học quốc tế. Các nghiên cứu về hệ gen của virus cho thấy nó có những đặc điểm tương đồng với các loại coronavirus khác được tìm thấy ở dơi và tê tê, những loài động vật được cho là vật chủ trung gian tiềm năng.
Cụ thể, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng SARS-CoV-2 có một trình tự gen mã hóa cho protein gai (spike protein) tương tự như các virus corona ở dơi. Protein gai này đóng vai trò quan trọng trong việc virus xâm nhập vào tế bào người. Sự tương đồng này cho thấy virus có khả năng đã tiến hóa tự nhiên và lây truyền từ động vật sang người, một hiện tượng được gọi là lây truyền từ động vật sang người (zoonotic transmission).
Thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, nơi đầu tiên ghi nhận các ca bệnh COVID-19, được cho là có mối liên hệ với chợ bán buôn hải sản Hoa Nam, nơi bán nhiều loại động vật hoang dã. Mặc dù mối liên hệ trực tiếp vẫn đang được điều tra, nhưng các chợ động vật sống, với điều kiện vệ sinh kém và sự tiếp xúc gần gũi giữa người và động vật, từ lâu đã được xem là những điểm nóng tiềm ẩn cho sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm mới.
Các bằng chứng khảo cổ học và dịch tễ học ban đầu cũng ủng hộ giả thuyết này. Việc phát hiện các ca nhiễm ban đầu có liên quan đến chợ này càng củng cố thêm nhận định rằng virus có thể đã bắt nguồn từ đây và sau đó lây lan ra cộng đồng. Các nhà khoa học từ compactviet.vn cũng đã có những nghiên cứu ban đầu về các chủng virus tương tự trong quần thể động vật hoang dã.
Tuy nhiên, quá trình lây truyền từ động vật sang người thường diễn ra qua nhiều bước và có thể liên quan đến các vật chủ trung gian khác nhau. Việc xác định chính xác loài động vật nào đã truyền virus cho con người, và con đường lây truyền cụ thể, vẫn là một thách thức lớn và đòi hỏi nhiều nghiên cứu sâu hơn.
Thuyết Âm Mưu: Virus Corona Được Tạo Ra Trong Phòng Thí Nghiệm?
Song song với giả thuyết về nguồn gốc tự nhiên, một làn sóng các thuyết âm mưu cho rằng ai là người tạo ra virus corona là các phòng thí nghiệm, cụ thể là Viện Virus học Vũ Hán (WIV). Những người theo thuyết này cho rằng SARS-CoV-2 là một vũ khí sinh học hoặc kết quả của một thí nghiệm vô tình bị rò rỉ.
Lập luận chính của các thuyết âm mưu thường xoay quanh việc WIV đang nghiên cứu các loại coronavirus có nguồn gốc từ dơi. Một số người chỉ ra những đặc điểm gen