Câu hỏi ai là người tạo ra virus corona đã trở thành tâm điểm của các cuộc tranh luận toàn cầu kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Giữa vô vàn thông tin, từ các tuyên bố chính thức đến những thuyết âm mưu lan truyền chóng mặt, việc tìm kiếm một câu trả lời chính xác và đáng tin cậy trở nên vô cùng cấp thiết. Bài viết này sẽ đi sâu vào các giả thuyết, phân tích bằng chứng khoa học và cập nhật những thông tin mới nhất đến năm 2026 để làm rõ vấn đề này.
Nguồn gốc Tự nhiên: Giả thuyết Khoa học Được Chấp nhận Rộng rãi
Giả thuyết về nguồn gốc tự nhiên của virus SARS-CoV-2, tác nhân gây ra COVID-19, là quan điểm được cộng đồng khoa học quốc tế ủng hộ mạnh mẽ nhất. Theo giả thuyết này, virus bắt nguồn từ động vật và lây truyền sang người thông qua một quá trình tiến hóa tự nhiên.
Vai trò của Động vật Trung gian
Nghiên cứu chỉ ra rằng virus corona có nguồn gốc từ các loài dơi. Dơi được biết đến là vật chủ tự nhiên của nhiều loại virus corona, bao gồm cả những loại có cấu trúc gen tương đồng với SARS-CoV-2. Tuy nhiên, virus thường không lây trực tiếp từ dơi sang người mà cần một vật chủ trung gian.
Các nhà khoa học đã xác định được một số loài động vật có thể đóng vai trò là vật chủ trung gian tiềm năng, trong đó tê tê được xem là ứng cử viên sáng giá. Các mẫu virus corona được tìm thấy ở tê tê cho thấy sự tương đồng đáng kể với SARS-CoV-2 ở các vị trí quan trọng trên bộ gen, đặc biệt là protein gai – yếu tố giúp virus xâm nhập vào tế bào người.
Quá trình lây truyền từ động vật sang người (dịch bệnh lây truyền từ động vật sang người – zoonotic spillover) được cho là đã xảy ra tại một khu chợ bán động vật sống ở Vũ Hán, Trung Quốc, nơi có sự tiếp xúc gần gũi giữa động vật hoang dã và con người. Đây là kịch bản phổ biến cho sự bùng phát của nhiều dịch bệnh truyền nhiễm trong lịch sử.
Bằng chứng Di truyền học
Phân tích bộ gen của SARS-CoV-2 đã cung cấp những bằng chứng quan trọng ủng hộ nguồn gốc tự nhiên. Các nhà khoa học đã so sánh bộ gen của SARS-CoV-2 với các loại virus corona khác có trong tự nhiên và phát hiện ra rằng virus này có những đặc điểm tiến hóa phù hợp với quy luật tự nhiên.
Cụ thể, các đột biến gen quan trọng, đặc biệt là các đột biến trên protein gai giúp virus liên kết hiệu quả với thụ thể ACE2 trên tế bào người, không cho thấy dấu hiệu của sự can thiệp nhân tạo. Nếu virus được tạo ra trong phòng thí nghiệm, khả năng cao sẽ có những