Người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai? Quy định chi tiết và cập nhật 2026
Trong hoạt động đấu thầu, việc xác định đúng người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai đóng vai trò then chốt, đảm bảo tính pháp lý, minh bạch và hiệu quả của quá trình lựa chọn nhà thầu. Đây là những cá nhân hoặc tổ chức được pháp luật trao quyền để đưa ra các quyết định quan trọng, từ việc phê duyệt kế hoạch đấu thầu, phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu cho đến phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.
Việc hiểu rõ ai là người có thẩm quyền không chỉ giúp các bên liên quan thực hiện đúng quy trình, tránh sai sót pháp lý mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của những người nắm giữ quyền lực này. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích, làm rõ các quy định về người có thẩm quyền trong đấu thầu theo quy định mới nhất, cập nhật đến năm 2026, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và chính xác nhất.
Khái niệm và vai trò của người có thẩm quyền trong đấu thầu
Người có thẩm quyền trong đấu thầu được hiểu là các cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có quyền nhân danh nhà nước hoặc tổ chức, đơn vị mình để thực hiện các hành vi pháp lý liên quan đến hoạt động đấu thầu. Họ là người đưa ra các quyết định cuối cùng, có giá trị pháp lý và chịu trách nhiệm về những quyết định đó trong khuôn khổ quy định của pháp luật về đấu thầu.
Vai trò của người có thẩm quyền trong đấu thầu vô cùng quan trọng:
- Đảm bảo tính pháp lý: Các quyết định của họ phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của Luật Đấu thầu, nghị định, thông tư và các văn bản hướng dẫn thi hành.
- Minh bạch và công bằng: Đảm bảo quá trình đấu thầu diễn ra công khai, minh bạch, tạo sân chơi bình đẳng cho tất cả các nhà thầu.
- Hiệu quả kinh tế: Đưa ra các quyết định nhằm lựa chọn được nhà thầu có năng lực, kinh nghiệm với chi phí hợp lý nhất, đảm bảo chất lượng công trình, dự án.
- Trách nhiệm giải trình: Chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên và trước pháp luật về các quyết định của mình.
Việc xác định đúng người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai giúp phân định rõ trách nhiệm, tránh tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, đồng thời tạo cơ sở để giám sát và kiểm tra hoạt động đấu thầu.
Ai là người có thẩm quyền trong đấu thầu theo Luật Đấu thầu mới nhất?
Theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đối tượng được xác định là người có thẩm quyền trong đấu thầu có thể bao gồm các chức danh sau đây, tùy thuộc vào từng loại dự án, gói thầu và cơ quan, tổ chức cụ thể:
1. Đối với dự án, dự toán mua sắm sử dụng vốn đầu tư công:
- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương: Có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, quyết định phê duyệt dự án, quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý của mình.
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện: Có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, quyết định phê duyệt dự án đối với các dự án đầu tư công thuộc phạm vi quản lý của địa phương.
- Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị có dự án đầu tư công: Trong một số trường hợp, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị được phân cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho các dự án, gói thầu quy mô nhỏ hơn.
- Chủ đầu tư: Là người có thẩm quyền ký hợp đồng, chịu trách nhiệm quản lý dự án và giám sát quá trình thực hiện của nhà thầu. Trong nhiều trường hợp, chủ đầu tư cũng có thể là người có thẩm quyền phê duyệt các nội dung trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu nếu được cấp có thẩm quyền giao hoặc quy định cụ thể.
2. Đối với dự án, dự toán mua sắm sử dụng vốn nhà nước không phải vốn đầu tư công:
Phạm vi người có thẩm quyền trong đấu thầu bao gồm:
- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương: Có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, quyết định phê duyệt mua sắm đối với các dự án, mua sắm tập trung thuộc phạm vi quản lý.
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện: Có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, quyết định phê duyệt mua sắm đối với các dự án, mua sắm tập trung thuộc phạm vi quản lý của địa phương.
- Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị: Là người có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho các gói thầu thuộc phạm vi quản lý của cơ quan, đơn vị mình.
- Chủ đầu tư: Tương tự như dự án đầu tư công, chủ đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và thực hiện hợp đồng.
3. Đối với dự án, dự toán mua sắm sử dụng vốn doanh nghiệp nhà nước:
Người có thẩm quyền trong đấu thầu bao gồm:
- Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Tổng giám đốc, Giám đốc doanh nghiệp nhà nước: Là người có thẩm quyền quyết định đầu tư, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với các dự án, gói thầu của doanh nghiệp.
- Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên: Trong một số trường hợp, tùy theo quy chế hoạt động, có thể có thẩm quyền phê duyệt các vấn đề quan trọng liên quan đến đấu thầu.
Lưu ý quan trọng: Luật Đấu thầu 2023 đã có những quy định cụ thể hơn về việc phân cấp thẩm quyền. Cụ thể, người có thẩm quyền là người ra quyết định cuối cùng về việc lựa chọn nhà thầu, bao gồm cả việc phê duyệt hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và các quyết định khác có liên quan. Chủ đầu tư là người chịu trách nhiệm quản lý dự án, gói thầu và có thể là người trực tiếp thực hiện hoặc ủy quyền cho đơn vị có chức năng để tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Phân biệt Chủ đầu tư và Người có thẩm quyền trong đấu thầu
Trong thực tế, khái niệm Chủ đầu tư và Người có thẩm quyền trong đấu thầu đôi khi bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, hai khái niệm này có sự khác biệt rõ rệt về vai trò và trách nhiệm:
Chủ đầu tư:
- Là tổ chức, cá nhân sở hữu vốn hoặc được giao quản lý, sử dụng vốn để thực hiện hoạt động đầu tư phát triển, bao gồm cả dự án, dự toán mua sắm sử dụng vốn nhà nước.
- Chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý dự án, gói thầu từ giai đoạn chuẩn bị đến khi hoàn thành, bao gồm việc lập, trình phê duyệt dự án, lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, tổ chức thực hiện lựa chọn nhà thầu, quản lý thực hiện hợp đồng và các công việc khác theo quy định.
- Trong nhiều trường hợp, Chủ đầu tư có thể được giao hoặc có quyền tự mình thực hiện một số khâu trong quy trình lựa chọn nhà thầu, nhưng quyết định cuối cùng về việc lựa chọn nhà thầu thường thuộc về Người có thẩm quyền.
Người có thẩm quyền trong đấu thầu:
- Là người ra quyết định cuối cùng về việc lựa chọn nhà thầu.
- Thẩm quyền này được quy định rõ trong Luật Đấu thầu và các văn bản dưới luật, thường là các lãnh đạo cấp cao của bộ, ngành, địa phương, hoặc người đứng đầu cơ quan, doanh nghiệp nhà nước.
- Người có thẩm quyền chịu trách nhiệm phê duyệt các văn bản quan trọng như kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu/yêu cầu, kết quả lựa chọn nhà thầu.
Sự phân biệt này rất quan trọng để đảm bảo quy trình đấu thầu diễn ra đúng quy định, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót trách nhiệm. Người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai cần được xác định rõ ngay từ đầu để việc triển khai được thuận lợi.
Trách nhiệm của người có thẩm quyền trong đấu thầu
Bất kể người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai, họ đều phải tuân thủ các quy định pháp luật và thực hiện đầy đủ các trách nhiệm sau:
- Tuân thủ pháp luật về đấu thầu: Thực hiện đầy đủ các quy định của Luật Đấu thầu, các văn bản hướng dẫn thi hành và các quy định pháp luật liên quan khác.
- Phê duyệt kịp thời và đúng quy định: Phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, kết quả lựa chọn nhà thầu và các văn bản khác theo đúng thời hạn và quy trình pháp luật quy định.
- Đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch: Tạo điều kiện cho các nhà thầu tham gia đấu thầu một cách công bằng, không có sự thiên vị hay can thiệp trái pháp luật.
- Chịu trách nhiệm về quyết định của mình: Chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi quyết định liên quan đến quá trình lựa chọn nhà thầu.
- Kiểm tra, giám sát: Có trách nhiệm kiểm tra, giám sát quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.
- Giải quyết kiến nghị: Xem xét, giải quyết các kiến nghị của nhà thầu theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Việc thực hiện nghiêm túc các trách nhiệm này sẽ góp phần quan trọng vào sự thành công của các dự án, đảm bảo sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước và các nguồn vốn khác.
Những quy định mới về thẩm quyền trong đấu thầu (Cập nhật 2026)
Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực từ ngày 01/01/2024 với nhiều điểm mới quan trọng, trong đó có việc làm rõ và phân cấp lại thẩm quyền trong đấu thầu. Một số điểm đáng chú ý bao gồm:
- Quy định rõ hơn về người có thẩm quyền: Luật đã có những quy định cụ thể hơn về việc ai là người có thẩm quyền đối với từng loại dự án, gói thầu, giúp hạn chế tình trạng không rõ ràng hoặc chồng chéo thẩm quyền.
- Tăng cường phân cấp: Một số quy định đã cho phép phân cấp thẩm quyền cho người đứng đầu các đơn vị, cơ quan trực thuộc, tạo sự chủ động và linh hoạt hơn trong công tác đấu thầu.
- Trách nhiệm giải trình cá nhân: Luật nhấn mạnh hơn vai trò và trách nhiệm cá nhân của người có thẩm quyền, người đứng đầu trong các quyết định về đấu thầu.
- Quy định về hợp đồng theo giai đoạn: Luật mới quy định rõ về việc có thể chia dự án, gói thầu thành các giai đoạn thực hiện để lựa chọn nhà thầu cho từng giai đoạn, qua đó có thể có những thay đổi nhất định về thẩm quyền phê duyệt.
Các quy định này nhằm mục đích tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch, hiệu quả hơn cho hoạt động đấu thầu tại Việt Nam. Việc nắm vững ai là người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai và các quy định liên quan là vô cùng cần thiết cho tất cả các bên tham gia.
Kết luận
Xác định đúng người có thẩm quyền trong đấu thầu là ai là yếu tố nền tảng để đảm bảo sự thành công và tuân thủ pháp luật của mọi quy trình đấu thầu. Dù là chủ đầu tư, bộ trưởng, chủ tịch tỉnh hay người đứng đầu doanh nghiệp, mỗi cá nhân nắm giữ vai trò này đều mang trên vai trách nhiệm lớn lao trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực công.
Với những thay đổi trong Luật Đấu thầu 2023 và các quy định cập nhật đến năm 2026, việc nắm bắt thông tin chi tiết, chính xác về thẩm quyền, trách nhiệm của từng đối tượng là điều kiện tiên quyết để hoạt động đấu thầu diễn ra chuyên nghiệp, minh bạch và đạt được mục tiêu đề ra. Các tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực đấu thầu cần liên tục cập nhật các quy định pháp luật để tránh những sai sót không đáng có và góp phần xây dựng một môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh.
Để tìm hiểu sâu hơn về các dịch vụ tư vấn đấu thầu chuyên nghiệp, quý vị có thể tham khảo tại compactviet.vn.